Briefing: Orkiestra Dęta "Pruszkowianka" – Pasja, Rozwój i Wyzwania

Niniejszy dokument przedstawia przegląd działalności Orkiestry Dętej „Pruszkowianka”, Stowarzyszenia „Pruszkowianka”, ich historii, struktury, osiągnięć, wyzwań finansowych oraz przyszłych planów.

I. Podsumowanie kluczowych informacji

Orkiestra Dęta „Pruszkowianka” to amatorska grupa muzyczna z Pruszkowa, założona w 2010 roku przez Adama Malcherka. Początkowo mająca na celu ożywienie kulturalne dzielnicy Żbików, rozwinęła się w prężnie działające Stowarzyszenie „Pruszkowianka”, obejmujące wiele sekcji (Orkiestra Junior, Dobosze, Mażoretki, Chór „AleGraTo”, Zespół Smyczkowy) oraz prowadzące szeroko zakrojony program edukacji muzycznej dla osób w każdym wieku. Pomimo licznych sukcesów artystycznych i zaangażowania społeczności, Orkiestra boryka się z niedostatecznym wsparciem finansowym ze strony władz miasta, co jest często podkreślane w artykułach i relacjach.

II. Główne tematy i idee

1.    Powstanie i misja orkiestry:

• Orkiestra została założona 7 października 2010 roku przez Adama Malcherka, instruktora MOK Kamyk w Pruszkowie i absolwenta Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina.
• Pierwszy publiczny występ odbył się 12 czerwca 2011 roku w MOK Kamyk.
• Nadrzędnym celem było „ożywienie kulturalne Żbikowa, historycznie najstarszej dzielnicy Pruszkowa”, nawiązując do przedwojennej tradycji orkiestry księdza kanonika Franciszka Dyżewskiego, z której „do Pruszkowianki trafiło kilka instrumentów”.
• Adam Malcherek od początku chciał „zaszczepić w Pruszkowie miłość do instrumentów dętych”, a później także do perkusyjnych, tańca, śpiewu, instrumentów smyczkowych i nauki gry na instrumentach.

2.    Rozwój i struktura:

• W 2012 roku członkowie Orkiestry założyli Stowarzyszenie „Pruszkowianka”, co umożliwiło pozyskiwanie środków.
• Stowarzyszenie zarządza wieloma sekcjami:
• Orkiestra Dęta Pruszkowianka Junior (od 2018 r.) – dla uczących się gry na instrumentach dętych.
• Dobosze / Marching Drums (od 2013 r.) – grupa perkusyjna, często występująca samodzielnie.
• Mażoretki i Korpus Flagowy / Colour Guards (od 2017 r.) – grupa taneczno-marszowa.
• Chór „AleGraTo” Stowarzyszenia “Pruszkowianka” (debiut w 2018 r.).
• Zespół Smyczkowy Stowarzyszenia „Pruszkowianka” (od 2021 r.) – zalążek Orkiestry Kameralnej.
• Liczne zespoły kameralne (saksofonowy, trąbkowy, „Grube Rury”, „Jadą, jadą Misie”).
• Orkiestra liczy „ponad trzydzieścioro czynnych muzyków”, a ogólnie „ponad 70 muzyków, śpiewaków i instrumentalistów” w ramach Stowarzyszenia.
• Członkostwo jest wielopokoleniowe, z muzykami w wieku „od lat kilku do 77”. W składzie grają „kilka rodzin dwu-, trzy- i czteroosobowych, w tym trzypokoleniowe”.

3.    Działalność edukacyjna i społeczna:

• Stowarzyszenie prowadzi Ognisko Muzyczne Stowarzyszenia „Pruszkowianka” (od 2020 r.), oferujące indywidualną naukę gry na instrumentach dętych, perkusyjnych, klawiszowych i skrzypcach. Uczniowie mają „od lat 6 do 64”.
• Zajęcia grupowe (Orkiestra, Chór, Dobosze, Mażoretki, Zespół Smyczkowy, Młodzieżowy Zespół Rockowy) są bezpłatne.
• Orkiestra aktywnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności, uświetniając liczne uroczystości miejskie, powiatowe, szkolne i charytatywne. Występują na Finałach WOŚP, obchodach rocznicowych (np. Powstania Warszawskiego, Dzień Pamięci Więźniów Dulag 121), piknikach rodzinnych, procesjach.
• Organizowane są dni otwarte i warsztaty, mające na celu zachęcenie nowych członków, nawet bez znajomości nut czy umiejętności gry. Kapelmistrz Adam Malcherek twierdzi, że „każdy kto chce się nauczyć grać może to osiągnąć” i „wystarczy mieć wewnętrzną chęć grania oraz umiejętność liczenia... do czterech”.

4.    Repertuar:

• Repertuar jest „bardzo urozmaicony: od muzyki poważnej, np. muzyki Bacha przez Chopina, jazz, rock, po rozrywkową i filmową do sakralnej”.
• Obejmuje utwory patriotyczne (np. „Hymn Polski”, „Pałacyk Michla”, „Szarą Piechotę”), kolędy, ludowe, religijne oraz szeroki wachlarz muzyki koncertowej i okolicznościowej.
• Kapelmistrz Adam Malcherek obiecał „pracę nad polskim repertuarem”, gdyż na koncercie 11-lecia jedynym rodzimym utworem była „Wiązanka Pieśni Żołnierskich”.

5.    Wyzwania i wsparcie:

• Kwestie lokalowe: Orkiestra wielokrotnie zmieniała miejsca prób z powodu braku stałej lokalizacji i odpowiednich warunków. Początkowo działała w przykościelnej salce, następnie w SP nr 9, potem w SP nr 2 (gdzie sala została podtopiona), by ostatecznie znaleźć pomieszczenia w Miejskim Zakładzie Oczyszczania (MZO) w Pruszkowie (ul. Stefana Bryły 8), częściowo też w „Przystanku Pruszków” (dawny dworzec PKP) i SP nr 10 oraz SP nr 9. Brak sali na próby w pełnym składzie to wciąż problem – „komfort uratowałaby sala na 200 m2”.
• Finansowanie: Jest to jeden z najbardziej palących problemów. Wiele źródeł podkreśla, że wsparcie ze strony Miasta Pruszkowa jest „kroplą w morzu potrzeb” i często nazywane „ochłapem”. Kwota dotacji od Urzędu Miasta Pruszków wynosiła 8600 zł rocznie przez wiele lat (2013-2016), wzrosła do 25000 zł w 2017 r., 45000 zł w 2018 r., 51300 zł w 2020 r., a w 2021-2024 wynosiła 40000 zł. Dotacje te są przeznaczane głównie na „gaże instruktorów”.
• Orkiestra pozyskuje środki również ze składek członków Stowarzyszenia, darowizn sympatyków, odpłatnej działalności pożytku publicznego, a także prywatnych zrzutek członków i osobistego wkładu Adama Malcherka.
• Dodatkowe wsparcie pochodzi od Powiatu Pruszkowskiego, Sejmiku Województwa Mazowieckiego (np. 44665 zł na zakup instrumentów w 2023 r.), PSM Pruszków, MZO w Pruszkowie, firm prywatnych (Pizzeria & Restauracja „Corrado”, AK Motors, Contabilita.waw.pl, Firma „Święcki” sp. z o.o., Serwis Laptopów Wpr, Image Recording Solutions sp. z o.o., PKP CARGO S.A.) oraz partnerów medialnych.
• Brak „efektownych uniformów” dla Orkiestry jest wielokrotnie wskazywany jako niedopatrzenie ze strony miasta, pomimo tego, że Orkiestra „rozsławia nazwę Miasta”.

6.    Sukcesy i Nagrody:

• „Pruszkowianka” zdobyła Wyróżnienie i czek na 2500 zł w Konkursie na Najlepszą Orkiestrę Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich 2022 region Mazowsze (w Kaskach).
• Otrzymała Nagrodę Specjalną i czek na 2000 zł w Konkursie na Najlepszą Orkiestrę Dętą KSOW 2021 region Mazowsze (w Maszewie Dużym).
• Orkiestra i Stowarzyszenie otrzymały medal „Zasłużony dla powiatu pruszkowskiego” w kategorii „kultura”.
• 11-letni Maks został nagrodzony przez Marszałka Województwa Mazowieckiego jako perkusista-solista i najmłodszy członek Orkiestry (2022 r.).
• Uhonorowanie Zespołu Medalem Pamiątkowym „Pro Masovia” za wkład w rozwój kulturalny Mazowsza.
• Orkiestra jest doceniana za swój „wysoki poziom artystyczny” i „bogaty repertuar”.

7.    Kapelmistrz Adam Malcherek:

• Jest założycielem, dyrygentem i „mózgiem stojącym za każdym dźwiękiem” Orkiestry.
• Jest absolwentem klasy puzonu Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina i zawodowym muzykiem, grającym w orkiestrze wojskowej.
• Poświęca swój prywatny czas i fundusze na rozwój Orkiestry.
• Jest ceniony jako pedagog, cierpliwy i inspirujący, potrafiący nauczyć gry od podstaw.
• W 2025 roku planuje dyrygować mimo kontuzji ręki wymagającej operacji, co świadczy o jego ogromnym zaangażowaniu.

III. Najważniejsze Fakty i Daty

• 7 października 2010: Pierwsza próba Orkiestry Dętej „Pruszkowianka”.
• 12 czerwca 2011: Pierwszy publiczny występ Orkiestry.
• 2 czerwca 2012: Powstaje Stowarzyszenie „Pruszkowianka”.
• Styczeń 2013: Stowarzyszenie otrzymuje pierwsze wsparcie finansowe od Urzędu Miasta Pruszków.
• Wrzesień 2013: Powstają Dobosze.
• 26 maja 2016: Pierwszy występ Orkiestry w marszu (Procesja Bożego Ciała).
• 2 maja 2017: Debiut Mażoretek.
• 2 września 2017: Przeniesienie wszystkich zajęć do SP nr 2 (sala na wyłączność).
• 5 stycznia 2018: Debiut Chóru „AleGraTo”.
• 6 września 2018: Powstaje Orkiestra Dęta Pruszkowianka Junior.
• Czerwiec 2020: Orkiestra zmuszona szukać nowych sal prób z powodu podtopień w SP nr 2.
• Sierpień 2020: Prezydent Pruszkowa Paweł Makuch udostępnia „Przystanek Pruszków” na działalność Orkiestry.
• Listopad 2020: Powołano Ognisko Muzyczne Stowarzyszenia „Pruszkowianka”.
• Czerwiec 2021: Debiut Zespołu Smyczkowego.
• 26 września 2021: Pierwszy udział w konkursie orkiestr dętych (Maszewo Duże) – Nagroda Specjalna.
• 9 października 2021: Uroczysta Gala Jubileuszowa z okazji 11-lecia Orkiestry.
• 15 listopada 2021: MZO w Pruszkowie użycza Orkiestrze salę prób i magazyny.
• 12 czerwca 2022: Wyróżnienie w Konkursie na Najlepszą Orkiestrę Dętą KSOW (Kaski).
• 12 września 2023: Sejmik Województwa Mazowieckiego przyznaje 44665 zł na zakup instrumentów.
• 10 października 2025: Koncert Jubileuszowy 15-lecia „Pruszkowianki” w Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Pruszkowie.

IV. Cytaty

• „Szkoda że takiej życiowej drogi nie wybrałem, że nie jestem artystą... Mógłbym lepiej zrealizować się w życiu. Miałbym szerszy kontakt z gronem ludzi o większej wrażliwości, poczuciu humoru i kulturze”. – Mirosław Kalinowski, „Na naukę nigdy nie jest za późno”, “Portal gpr24.pl”, 22/03/2018, https://gpr24.pl/artykul/orkiestra-deta-pruszkowianka-n402727 (dostęp 20.08.2025)
• „Właściwie droga nie jest jeszcze przede mną zamknięta, choć niewiele brakuje mi do sześćdziesiątki!” – tamże
• „Nie są potrzebne żadne umiejętności, a jedynie minimalne zdolności. Jeśli ktoś umie grać na jakimkolwiek instrumencie, będzie mu oczywiście łatwiej. Zgadzam się ze stwierdzeniem Adama, że każdy kto chce się nauczyć grać może to osiągnąć.” – tamże
• „Moi drodzy, doprowadziliście przez te 11 lat do tego, że nikt już nie wyobraża sobie naszego miasta Pruszków i miejskich imprez bez waszych występów i z całego serca wam za to dziękuję” – Paweł Makuch, Prezydent Miasta Pruszkowa – Agnieszka Gorzkowska, „11 lat Orkiestry Dętej „Pruszkowianka” - “Mocne Strony” 18/2021, 28.10.2021, https://gpr24.pl/artykul/orkiestra-pruszkowianka-n1231038
• „Jako, że Orkiestra do krezusów nie należy… Dotacji udzielonej po raz kolejny w wysokości 8,6 tys. złotych na cały rok nie zawaham się nazwać ochłapem, bo jest to kropla w morzu potrzeb, na dodatek ograniczona możliwościami ich wydatkowania na określone cele.” – Leonard Łuczak, „Orkiestra "Pruszkowianka" na integracji w Broku”, wpis z bloga “Mój punkt widzenia leo.48”, 2015.05.26, https://leo48.flog.pl/wpis/10114009/orkiestra-pruszkowianka-na-integracji-w-broku (dostęp 28.08.2025)
• „Miłość, tyś jako orkiestra dęta” – bo to wieczna walka z materią, potem i… nieprzerwanymi powtórkami!” – Blaszak, „Próba orkiestry 19 sierpnia 2025”, wpis z bloga “Pruszkowianka gra! - Kronika Dęta”, 2025.08.20, https://orkiestra-pruszkowianka.blogspot.com/2025/08/miosc-tys-jako-lesne-ptasze-proba.html (dostęp 28.08.2025).
• „Adam Malcherek […] zbudował własną Orkiestrę Dętą „Pruszkowianka”. Stworzył ją od podstaw i to z ludźmi, którzy w większości za zachętą Adama po raz pierwszy wzięli instrument do ręki.” – Leonard Łuczak, „Jedyna taka Orkiestra”, “Pruszkowska.pl”, o1.02.2014, https://web.archive.org/web/20140201111445/https://pruszkowska.pl/aktualnosci/jedyna-taka-orkiestra/ (dostęp 20.08.2025).

V. Wnioski

Orkiestra Dęta „Pruszkowianka” jest wyjątkowym fenomenem kulturalnym w Pruszkowie i okolicach, charakteryzującym się ogromną pasją, zaangażowaniem i misyjnym podejściem do edukacji muzycznej. Mimo amatorskiego statusu, osiąga wysoki poziom artystyczny i jest integralną częścią lokalnego życia społecznego. Jej działalność, prowadzona w dużej mierze dzięki osobistemu poświęceniu kapelmistrza Adama Malcherka i wsparciu członków Stowarzyszenia, jest jednak stale hamowana przez niewystarczające wsparcie finansowe ze strony władz miejskich, co stanowi powracający problem. Długoterminowy rozwój i pełne wykorzystanie potencjału „Pruszkowianki” wymaga realnego i stabilnego mecenatu, który pozwoliłby na poprawę warunków lokalowych oraz swobodniejsze inwestowanie w instrumenty i stroje, by w pełni reprezentować miasto, którego nazwę z dumą noszą.

A.S.